Security (b)log: vpn

Posts tonen met het label vpn. Alle posts tonen

vrijdag 8 mei 2026

Stomme iPad

Afbeelding: Adobe Firefly

Uit het drieletterige security-alfabet kies ik deze keer de B van beschikbaarheid, want de collega’s, waartegen ik in een overleg jammerde over mijn iPad, vonden dat ik daar maar eens een stukje over moest schrijven. Bij deze.

Wat was er aan de hand? Nou, mijn iPad wilde geen verbinding meer maken met de buitenwereld. Noch via wifi, noch via de simkaart. Apps, die het internet op wilden, mopperden dat ze geen verbinding konden maken, of ze deden gewoon niets, zonder commentaar. Geen enkele app gaf ook maar een hint over wat hem tegenhield. Het voor de hand liggende uit- en weer aanzetten hielp ook niet, en de batterij was goed gevuld.

Tijd dus om hulp in te schakelen. De helpdesk wist een magische toetscombinatie: “Klik kort op elkaar eerst de volume-omhoog daarna de volume-omlaag knop. Houd nu de uitknop ingedrukt totdat het Apple-logo tevoorschijn komt.” Nu moet je weten dat bij deze iPad (10e generatie) de aanknop niet ook uitknop is, waardoor ik meteen al mijn twijfels had. Maar goed, toch maar proberen. Welke knop is ook alweer volume omhoog? Oh ja, deze. Druk, druk, druk, even wachten… Geen Apple-logo.

Hierna vuurde de helpdesk een hele serie vragen op mij af. Bijvoorbeeld of andere apparaten wél verbinding hadden; een logische vraag, die ik met ja kon beantwoorden. Nu was duidelijk dat het aan het apparaat moest liggen. Ergens onderin bungelde een vraag waarbij meteen al preventief het schaamrood op mijn kaken vloog: of de vliegtuigmodus misschien per ongeluk aan stond. Het zal je maar gebeuren, dat je vinger uitschiet en daarmee je apparaat doofstom maakt en dat je dan gaat klagen dat het ding niet communiceert. Maar gelukkig kon ik de kleur van mijn gezicht weer snel afschalen: de vliegtuigmodus stond uit.

Geduldig opperde de vriendelijke collega een volgende mogelijkheid: het herstellen van de netwerkinstellingen. Daarmee zet je dat specifieke onderdeel terug naar fabrieksinstellingen. Maar ook dit mocht niet baten. Daarom kwam de helpdesk met de moeder aller oplossingen: volledig terugzetten naar fabrieksinstellingen. Tja, het zat eraan te komen, maar als gebruiker wil je dit natuurlijk niet. Het betekent dat je je apparaat volledig opnieuw moet inrichten en dat kost tijd.

Ik liet het de rest van de dag rusten, maar ’s avonds zocht ik mijn geluk bij AI. De slimme chatbot kwam met soortgelijke suggesties als de helpdesk. Opvallend was wel dat de allereerste optie, met die knopjes, aan het licht bracht dat ik niet volume-omhoog – volume-omlaag moest doen, maar andersom: eerst “op de volumeknop die het dichtst bij de bovenknop zit”. En dat is dus volume omlaag. Na de complete ceremonie verscheen nu inderdaad het Apple-logo, maar het probleem was niet verholpen.

Enkele suggesties verderop vroeg mijn AI-vriendje of ik misschien een VPN gebruikte. Laat ik nou vorig jaar, toen ik naar een conferentie in de VS ging, inderdaad mijn privé-VPN op de iPad geactiveerd hebben, om in het hotel en in het conferentieoord zorgeloos gebruik van wifi te kunnen maken. Dat wist ik al niet meer, maar gelukkig ging ik toch even checken (wijze les: denk nooit dat je het wel weet, maar volg de aanwijzingen van degene die je wil helpen).

Na het uitzetten van de VPN-app geschiedde het wonder: de iPad begon te pruttelen. Dat ding had mijn iPad dus gewoon het zwijgen opgelegd. Reactie van AI: “Het gebeurt vaker dan je denkt: een update van de VPN-app of een verlopen certificaat zorgt ervoor dat de app al het verkeer blokkeert (de zogenaamde Kill Switch), zelfs als je de VPN niet eens bewust hebt aangezet.” Het meest zorgelijke aan de hele affaire vind ik toch wel dat die VPN niet zelf even meldde dat hij de boel had dichtgegooid. Net als die keer trouwens toen ze me eruit hadden gegooid vanwege vermeende schending van de gebruiksvoorwaarden. Toen kwam ik er na weken bij toeval achter dat ik geen VPN had. Enfin, binnenkort verloopt mijn abonnement, dat sowieso veel te duur en te Amerikaans is. Ik stap over naar een vriendelijker product.

Een app, die mijn apparaat moest beschermen, heeft de beschikbaarheid ervan geschaad. Dat is niet zo best. En oh ja, de beide andere letters? Dat zijn natuurlijk de I van integriteit en de V van vertrouwelijkheid. Zo, nu hebben we weer even het hele security-alfabet gerepeteerd.

Volgende week verschijnt er in verband met de korte werkweek geen Security (b)log.

En in de grote boze buitenwereld …

vrijdag 7 november 2025

Gaten graven

Afbeelding via Pixabay

“Sleufloze technieken”, stond op het bedrijfsbusje. Dan heb je mijn volle aandacht, als je je onderneming aanprijst met iets wat je niet doet. Ik vraag me dan meteen af: wat doen ze nog meer allemaal niet? Maar vooral: wat doen ze wél?

Het was een busje van VLST, voluit: Van Leeuwen Sleufloze Technieken. Een in 1969 door twee broers opgericht bedrijf. Hun vak is boren. Ze boren onder wegen, spoorwegen, waterwegen en ondergrondse infrastructuur, om buizen en leidingen onder de grond te krijgen. En dat dus zonder sleuven te graven. De straat hoeft niet open als VLST een leiding legt.

Was het mijn bedrijf geweest, dan had ik toch iets in de naam gestopt van wat ik wél doe. Iets als Van Leeuwen Boringen (VLB). Want tja, ik pas zelf ook heel veel sleufloze technieken toe. Sterker nog, ik doe bijna niets anders. Op dit moment zit ik geheel sleufloos een blog te typen, en toen ik gisteren naar beveiligingsincidenten keek, spitte ik weliswaar figuurlijk in de beschikbare gegevens, maar echt graven kwam er niet aan te pas. Enfin, je begrijpt waar ik heen wil: vertel me wat je doet, niet wat je niet doet. Overigens vind ik dat het tunnelgraafbedrijf van Elon Musk een geniale naam heeft: The Boring Company. Hoewel ik me afvraag of de medewerkers het leuk vinden om op feestjes te vertellen dat ze bij een ‘saai’ bedrijf werken.

In mijn vak maken we ook gebruik van tunnels. Die komen zonder graven, ja zelfs zonder boren tot stand. Je hebt er alleen wat wiskunde voor nodig. Of specifieker: cryptografie (ha, toch iets in de naam dat op graven lijkt). Zo’n tunnel is een veilige verbinding over een openbaar netwerk. Dat openbare netwerk is vaak het internet. Als je dat gebruikt om verbinding te maken met je bedrijf – bijvoorbeeld zoals ik nu: ik zit thuis te werken en ben via het internet verbonden met ons datacenter – dan wil je niet dat het dataverkeer onderweg kan worden afgeluisterd. Dat bereik je met een VPN, een Virtual Private Network, oftewel een cryptografische tunnel. Het is zelfs een eenpersoonstunnel; alleen jij maakt gebruik van die specifieke tunnel. Doet me denken aan die keer dat we met een camper door de VS trokken. In Zion National Park moesten we door een tunnel, maar dat zou door de ronde vorm van de tunnel niet passen. De rangers hielden het verkeer aan de andere kant tegen en ik kreeg op het hart gedrukt om precies over de middenstreep te rijden. Alleen zo zou de camper erdoor passen. Maar dat terzijde.

Omdat alleen jij die tunnel gebruikt, is de vertrouwelijkheid van het gegevensverkeer gewaarborgd. Maar zo’n tunnel kan meer: bij het opbouwen ervan kan worden gecheckt of jij überhaupt wel een tunnel naar die bestemming mág aanleggen, en of de bestemming wel echt de juiste is. Beide eindpunten van de tunnel worden geauthentiseerd: hun identiteit wordt gecontroleerd. Aan het opbouwen van de tunnel komen digitale certificaten te pas; zie ze maar als een soort paspoort. En dan heb je nog een protocol nodig, een afspraak over de ‘taal’ die je spreekt. Voorbeelden daarvan zijn TLS/SSL, IPSec en OpenVPN.

Als je gebruikmaakt van digitale certificaten, dan maak je gebruik van zogenaamde asymmetrische cryptografie. Dat is bij uitstek de vorm van cryptografie die wordt bedreigd door de quantumcomputer. Als er over een aantal jaren een quantumcomputer bestaat die krachtig genoeg is, dan zal die in staat zijn om asymmetrische cryptografie te breken. Jouw VPN-tunnel is dan lek. Tenzij het protocol tijdig quantumproof wordt gemaakt. Daar wordt wereldwijd met man en macht aan gewerkt, maar organisaties moeten wel zelf in actie komen om alles te implementeren. Dat kost veel tijd – waarschijnlijk zelfs meer tijd dan er nog is. Er is dus haast mee gemoeid.

Toch blijft die term knagen. En wat blijkt? ‘Sleufloze technieken’ heeft in zes talen een Wikipedia-pagina! Mijn verbazing kwam dus voort uit onwetendheid. Je ziet wel vaker dat een vakgebied een term verzint die daarbuiten niet wordt begrepen. Vroeger had je computerterminals die niet met een beeldscherm, maar met een printer werkten; het waren eigenlijk printers met een toetsenbord. Sommige medestudenten noemden zo’n ding een ‘schrijfprinter’. Dat sloeg nergens op, maar we wisten wel wat ze bedoelden. En daar gaat het om.

En in de grote boze buitenwereld …

vrijdag 24 mei 2024

De malle keizer

Afbeelding via Pixabay

Eens in de zoveel tijd valt de wekelijkse blogdag samen met mijn verjaardag. Meer reden heb ik niet nodig om op zoek te gaan naar een beetje een gezellig onderwerp. En dus ging ik op zoek naar een sprookje, want die vertellen we aan kinderen en dus moeten ze wel gezellig zijn. Toch?

Het is lang geleden dat ik sprookjes kreeg voorgelezen, en bij onze eigen kinderen lieten we de sprookjes grotendeels links liggen. Ik moest dus het een en ander opzoeken. Gelukkig heeft Wikipedia een overzicht van sprookjes en zijn ze daar handig in grotemensentaal samengevat. Ik heb vanochtend dan ook diverse sprookjes zitten lezen. Mijn vrouw zag dit en vroeg smalend: “Is dat ook al werken?” Jazeker, voor mij zijn zelfs sprookjes nuttig!

Uiteindelijk viel mijn oog op De nieuwe kleren van de keizer van Hans Christian Andersen uit 1837. Voor wie het verhaaltje niet (meer) helemaal helder op het netvlies heeft doe ik even een korte samenvatting. De ijdele keizer is uitgekeken op zijn gewaden en beveelt zijn kleermakers een gewaad te maken van de stof die niet bestaat. Er dienen zich (valse) kleermakers aan die een stof zeggen te hebben die alleen zichtbaar is voor slimme mensen. De keizer loopt in de nieuwe kleren mee in een optocht – in z’n blootje dus, want een stof die alleen slimmeriken kunnen zien is natuurlijk een fantasie. Niemand durft iets te zeggen, totdat een kind roept: "Hee, kijk, de keizer loopt in zijn blootje!" Het publiek houdt eerst zijn adem in, maar al gauw bulderen ze van het lachen. De keizer doet nog steeds alsof zijn adellijke neus bloedt, ook al ziet hij zelf ook wel dat hij in z’n nakie is. Bij terugkomst in het kasteel zijn de inmiddels rijke bedriegers al ver voorbij de horizon.

Ik heb deze blog de titel De malle keizer gegeven omdat deze vorst zich wel heel gemakkelijk in de luren heeft laten leggen. Had hij gewoon vertrouwd op zijn eigen waarneming, en niet geloofd in de onwaarschijnlijke beweringen van vreemden (!), dan had hij niet voor schut gestaan. Bij mijn weten vertelt het verhaal niet of het voorval nog consequenties had voor de bestuurlijke carrière van deze streaker tegen wil en dank.

Op beurzen loop ik altijd een beetje verloren rond (en ik kom daar dan ook alleen als ik een conferentie bezoek waar ook een beurs aan is gekoppeld). Bang dat standhouders me warm willen maken voor een product dat er op papier geweldig uitziet, maar in de praktijk niets vernieuwends of nuttigs doet. Gelukkig kan ik me altijd verschuilen achter het feit dat ik niet over het inkopen van spullen ga. En ik doe ook zelf bijna niks met dat soort producten; dat laat ik over aan techneuten, die vervolgens rapporteren met behulp van al die mooie tools.

Soms is iedereen ervan overtuigd dat je bepaalde producten toch echt nodig hebt. Neem nou een VPN (Virtual Private Network; zorgt ervoor dat je ook over een niet beveiligd netwerk toch een beveiligde verbinding hebt). Ik heb er ook eentje in gebruik op mobiele apparaten, want die komen wel eens in hotels, in restaurants en op luchthavens, kortom op plekken waarvan je de gratis wifi niet per se kunt vertrouwen. Maar een poosje geleden riep een vakgenote op Twitter: publieke wifi is ook zonder VPN veilig genoeg voor bijna iedereen – zelfs voor bankieren. Een paar maanden later volgde een handige beslisboom voor de vraag: heb ik een VPN nodig? Die boom biedt drie uitkomsten: (a) host je eigen VPN-server; (b) prima om een gratis of betaalde VPN-dienst te gebruiken als je er vrede mee hebt dat je gegevens worden verkocht of bekeken; en ten slotte: (c) illegale dingen, waarvoor je een VPN óók kunt gebruiken, moet je niet doen, want tja, illegaal.

De keizer dacht dat hij een grandioos gewaad droeg, en wij denken met z’n allen dat we helemaal veilig zijn met een VPN. Maar dat is niet per se zo. Door een VPN te gebruiken, verleg je je vertrouwen van de aanbieder van het netwerk naar de aanbieder van je VPN: de netwerkaanbieder kan niet meer met je meekijken omdat je verbinding beveiligd is, maar de VPN-leverancier kan wél met je meekijken omdat hij de beveiligingssleutel in handen heeft. Dat betekent dus dat een VPN alleen meerwaarde heeft als het niet méér doet dan het belooft. In extreme gevallen zou een VPN zelfs minder veilig kunnen zijn dan hotel-wifi. Bijvoorbeeld als je in een hotel zit waar ze jouw verkeer keurig ongemoeid laten, terwijl je een VPN van een stoute aanbieder gebruikt die kijkt wat er allemaal langskomt en die jouw gegevens misschien doorverkoopt aan adverteerders of zo. Die kans is waarschijnlijk groter bij gratis VPN’s, want hey, als iets gratis is, dan ben jij het product, weet je nog?

Alleen als je je eigen VPN faciliteert – zij het als organisatie of als particulier – weet je zeker dat niemand anders stiekem zit mee te kijken. En de crux in de eerste tweet zit ‘m volgens mij vooral in “veilig genoeg voor bijna iedereen”. Daar zit de gedachte achter dat de meeste mensen niet interessant zijn om doelgericht te worden afgeluisterd. De enige dreiging die wél overeind blijft, is dat een wifi-aanbieder, die het niet zo nauw neemt, gegevens over jou doorverkoopt. Maar dat deden Google, Apple en de andere grote advertentiebedrijven toch al.

Hmm, eindigt het verhaal toch nog minder gezellig dan mij voor ogen stond. Die beroepsdeformatie weer hè.

En in de grote boze buitenwereld …

vrijdag 1 september 2023

Virtueel vertrouwen

Afbeelding via Pixabay

Informatiebeveiliging is een kwestie van vertrouwen. Dat klinkt misschien raar, omdat je gewend bent dat we in de digitale wereld juist alles en iedereen moeten wantrouwen (we hanteren zelfs de term ‘zero trust’) en onze beveiliging moeten baseren op wat er allemaal mis kan gaan. Maar uiteindelijk moet je toch vertrouwen op de mensen, procedures en producten die samen je beveiliging vormen. Het is dan sneu als dat vertrouwen beschaamd wordt.

Als je gebruikmaakt van het internet, dan wil je daar geen pottenkijkers bij. Thuis vertrouwen de meesten van ons erop dat onze internetprovider zich netjes gedraagt. Als je buitenshuis bent, dan krijg je echter opeens te maken met allerlei andere partijen die je internettoegang bieden: winkels, restaurants, hotels, vliegvelden, noem maar op. Je hebt geen flauw idee wie daarachter schuilgaat en of die partijen te vertrouwen zijn. Maar gelukkig is daar een technische oplossing voor, met de naam VPN: Virtual Private Network. Een VPN creëert een beveiligde ‘tunnel’ waar alleen jouw internetverkeer doorheen gaat – vandaar de naam: het lijkt net alsof het internet een besloten netwerk is geworden, speciaal voor jou.

In feite verleg je je vertrouwen van de internetaanbieder naar de leverancier van het VPN. Zonder VPN zou degene, die jou toegang biedt, kunnen meekijken; met VPN zou de VPN-leverancier kunnen meekijken. Omdat die laatste een beveiligingsdienst levert, waar je misschien zelfs voor betaalt, vertrouw je erop dat je internetverkeer bij hen in veilige handen is. Overigens kun je er doorgaans ook voor kiezen om niet de wifi van dat restaurant of hotel te gebruiken, maar je mobiele dataverbinding (4G/5G). Deze zomer gingen we echter op reis buiten Europa. Internetten via je simkaart is dan een kostbare zaak en daarom wilden we flink gebruik kunnen maken van gratis wifi. Daarom heb ik een VPN-abonnement afgesloten voor alle apparaten die we meenamen. Dat heeft perfect gewerkt: geen merkbare vertraging en overal een veilig gevoel. Mijn minder technische gezinsleden hebben er niks van gemerkt en dat is een goed teken.

De ellende begon toen we weer thuis waren. Twee weken geleden merkte ik toevallig op dat het VPN op mijn telefoon uit stond. De bijbehorende app beweerde zelfs dat ik geen abonnement had. Voor de zekerheid even gecheckt: ik had toch echt voor twee jaar betaald. Dus hup, een berichtje naar de VPN-leverancier. Ondanks dat het zondag was, kwam er al snel een bericht terug van het bedrijf: mijn abonnement was geschorst vanwege verdacht gedrag – hun systemen hadden opgemerkt dat via mijn account aan web scraping werd gedaan en dat mag niet van de gebruiksvoorwaarden. Web scraping is het geautomatiseerd ‘leegtrekken’ van websites, om alle informatie die daar staat in één keer naar je toe te halen. Dat is bijvoorbeeld interessant voor een bedrijf dat wil weten wat z’n concurrenten allemaal doen. En misschien haal je op die manier ook nog informatie binnen die eigenlijk niet voor het publiek bedoeld is, zoals een klantenbestand.

Ik was nogal boos over die reactie. Ze hebben mij, als betalende klant, geschorst zonder me daarover te informeren. Bovendien waren onze apparaten niet langer beschermd en ik wist niet eens sinds wanneer. En ik werd valselijk beschuldigd. Ik vroeg om opheldering en liet daarbij duidelijk merken dat ik niet blij was. Deze keer kwam de reactie pas de volgende dag. Daarin werd volledig voorbijgegaan aan mijn misnoegen. Ze wilden niet meer informatie delen over het voorval, want met dat soort informatie zouden kwaadwillenden hun voordeel kunnen doen. Maar ze gaven wel praktische tips. Het wachtwoord van mijn account zou wel gelekt zijn, en ik werd gesommeerd om als de wiedeweerga ook het wachtwoord van mijn e-mail te wijzigen. Ze gaven verder nog tips over sterke wachtwoorden en hoe ik kon checken of mijn account gelekt was (via haveibeenpwned.com, waar ik al jaren sta ingeschreven). Maar vooruit, ze hadden er nog eens naar gekeken en wilden mijn account wel in ere herstellen.

In een nieuw mailtje heb ik nog maar eens opnieuw verteld dat ik niet begrijp dat ze me niet over de schorsing hadden ingelicht. En dat ik snap dat ze geen informatie kunnen delen, maar dat ze zelf toch zouden moeten kunnen zien dat ik niks verkeerds heb gedaan. En oh ja, ik vroeg ook nog voor compensatie voor de tijd dat ze me onbeveiligd door het leven lieten gaan.

Wederom lieten ze me een dag hangen. Toen speet het hen dat ik ontevreden was, en bedankten ze me voor de tijd die ik had genomen om feedback te geven. Verdere informatie wilden ze niet delen. Mijn account was weer geactiveerd, maar als het nog eens gebeurt, dan is het voor altijd over en uit, voegden ze daar dreigend aan toe.

Op Twitter staan berichten van mensen met precies hetzelfde verhaal: na twee maanden werden ze eruit gegooid op verdenking van web scraping. Misschien moeten ze daar in Panama (want daar woont NordVPN) toch maar eens de werking van hun tools bijstellen. In de tussentijd heeft mijn vertrouwen in deze beveiligingsdienst een flinke deuk opgelopen.

En in de grote boze buitenwereld …

vrijdag 15 december 2017

Waar ben je?

Sinds anderhalf jaar publiceer ik de Security (b)log ook extern*. Dat doe ik bij Blogger en Blogger is van Google. En omdat Google een gegevensfabriek is, fabriceren ze gegevens over alles wat los en vast zit. Zo ook over mijn blog. En ze zijn niet te beroerd om die gegevens te delen met de veroorzaker ervan.

Dit kaartje wordt getoond op de pagina ‘Statistieken’ onder het kopje ‘Publiek’. De titel van het kaartje is ‘Pageviews per land’. De meeste lezers komen natuurlijk uit Nederland (dat kun je amper zien, maar geloof me nou maar). Frankrijk en Polen doen het ook goed en de VS, Oekraïne, België en Duitsland zijn ook ingekleurd. Soms hebben ook Rusland, India, Brazilië of andere landen een kleurtje op deze dynamische kaart.

Wow, zie ik je denken, een Nederlandstalige blog met zo’n internationaal bereik? Dat zou wel leuk zijn, maar het kan eigenlijk niet kloppen. Alleen al vanwege de taal. En daarnaast krijg ik hits uit landen waarin weinig en vermoedelijk zelfs geen mensen weten dat ik besta, laat staan dat ik schrijf.

Maar hoe komen die hits dan op de kaart? Waarschijnlijk doordat mensen VPN’s gebruiken: virtual private networks. Die doen twee dingen. Om te beginnen beveiligen ze je internetverkeer door een privétunnel onder de digitale snelweg voor je aan te leggen, zodat jouw internetverkeer beveiligd is tegen inzage door derden. Daar hoort wel een fikse kanttekening bij: je internetprovider kan jouw verkeer nu ook niet meer inzien, maar je VPN-provider wel (het gebruik van encryptie – bijvoorbeeld middels certificaten – laat ik hier even buiten beschouwing). De keus wie van die twee je het meest vertrouwt is dus ook van belang. Verder geeft een VPN je de mogelijkheid om je virtueel te verplaatsen naar een ander land. Zo was ik op Prinsjesdag op een conferentie in Londen en in de pauze wilde ik even naar wat live tv-beelden kijken. Dat mocht niet van de NOS. Toen instrueerde ik mijn VPN-app om me naar Nederland te verplaatsen en voilà, ik kon live naar de balkonscène kijken. Ach ja, het was dat of de beursvloer op.

Maken dan veel mensen gebruik van een VPN? Een deel van mijn lezers bestaat uit vakgenoten. Die groep is van nature eerder geneigd om dergelijke tools te gebruiken. De vraag is dan alleen waarom ze zouden kiezen voor landen als Polen of Oekraïne als virtuele vestigingsplaats. Dat ligt niet voor de hand.

Misschien kiezen ze dat land helemaal niet zelf, bijvoorbeeld doordat ze gebruik maken van het Tor-netwerk. Als je met de Tor-browser het internet op gaat, dan ga je niet rechtstreeks vanuit jouw computer naar de website die je intikt. Je maakt een aantal tussenstappen via servers in andere landen. Op die manier wis je je sporen uit: aan de kant van de server is niet te achterhalen waar jij werkelijk zit. Tor kiest zelf een route – iedere keer een andere. Dat heeft niet als primair doel dat je content kunt ontsluiten waar je vanuit je feitelijke locatie niet bij mag, zoals Prinsjesdagbeelden. Nee, het gaan om het waarborgen van je anonimiteit. Een belangrijke doelgroep hiervoor zijn mensenrechtenactivisten in landen waar mensen onderdrukt worden. Veel mensen denken dat Tor één en al criminaliteit is. Het klopt dat criminelen dankbaar gebruikmaken van het dark web, maar dat moet je vergelijken met het oneigenlijke gebruik van dynamiet. Alfred Nobel had niet de bedoeling dat zijn uitvinding zou worden gebruikt om mensen op te blazen. Ook met een hamer kun je iemand doodslaan.

Je ziet het niet op het kaartje, maar het staat wel in de bijbehorende tabel: er zijn ook lezers op Curaçao. Het leuke daaraan is dat ik weet dat deze pageviews echt zijn en ik weet zelfs welke twee mensen dat zijn, want ik heb ze zelf op het bestaan van deze blog gewezen. Wees gegroet! Aan eventuele lezers die buiten het Nederlandse taalgebied wonen zou ik willen vragen: laat me even weten dat je écht een stip op mijn kaart bent.

*) securityblogpatrick.blogspot.nl

Dit is de laatste Security (b)log van dit jaar.