 |
| Afbeelding: allthegearnoskill |
Een kleine twee maanden geleden hoorde ik twee berichten op dezelfde dag, die allebei mijn aandacht trokken. Het ene ging over een robotstofzuiger, het andere over een elektrische tandenborstel. Laten we op zoek gaan naar de overeenkomsten.
Een
robotstofzuiger heeft ogen, want anders zou hij voortdurend zijn neus stoten.
Sommige types gebruiken daar camera’s voor (andere gebruiken bijvoorbeeld een
laser of ultrasoon geluid om hindernissen waar te nemen en om zich een beeld
van hun omgeving te vormen). Bij een gezin in Taiwan hadden ze zo’n stofzuiger
met optische camera’s. Toen de echtgenoot, die onderweg was, zijn vrouw wilde
verrassen door via de stofzuiger met haar te kletsen, zag hij op de
camerabeelden dat zijn vrouw bloot én met een andere man was. Hij spande een
rechtszaak wegens overspel aan, kreeg schadevergoeding en moest vervolgens zelf
de gevangenis is. Want zijn (ex?) vrouw had een tegeneis ingediend wegens
privacyschending. Taiwan tilt erg zwaar aan het maken van illegale opnamen.
Dan
die tandenborstel. Dyson heeft een type op de markt gebracht met camera’s. Je
vraagt je af waarom? Om je gebit te analyseren. Het apparaat kan namelijk ook
een vloeistofstraal afvuren op de ruimtes tussen je tanden, en die ruimtes vindt
hij dus door te kijken. Daar komt – hoe kan het tegenwoordig ook anders – AI
aan te pas.
Ik
vraag me dan af wat zo’n camera de rest van de tijd doet. Een beetje rondkijken
in je badkamer? Nee, zegt de fabrikant: als je niet aan het poetsen bent, staat
de camera uit. Bovendien heeft de camera een macrolens, bedoeld om scherp te
zien op zeer korte afstand. Logisch natuurlijk. Er is echter ook een tweede
lens om de kijkhoek te vergroten. Maar ook die zal geen al te grote
scherptediepte hebben (een maat die aangeeft hoe ‘diep’ het gebied is dat je
scherp ziet), al is die bij een groothoeklens groter dan bij een macrolens. De
resolutie is trouwens maar 100.000 pixels – mijn doorsnee telefoon is vijftig
keer beter. En Dyson belooft dat de foto’s nergens worden opgeslagen en niet
worden gedeeld.
Tot
zover de theorie. En toen ging ik op zoek naar camerabeelden. En ik vond ze:
een Instagrammer met de naam ‘allthegearnoskill’ nam haar tandenborstel mee naar
buiten en schoot er plaatjes mee. Het zijn erg vertekende foto’s, en ook licht
en kleuren zijn vreemd, maar je kunt er wél het een en ander op herkennen,
bijvoorbeeld gebouwen en landschappen. Waarschijnlijk gaat het om screenshots
van naar de telefoon gestreamde opnames – de tandenborstel slaat zelf immers
niet op.
Twee
heel verschillende apparaten, en toch met iets gemeenschappelijks. Het Duitse
woord Zweckentfremdung schiet door mijn hoofd; je zou het kunnen
vertalen met ‘doelvervreemding’ – het ding wordt voor iets heel anders gebruikt
dan waar het voor bedoeld was. Een stofzuiger als privédetective, een
tandenborstel als fototoestel.
Maar
er is meer aan de hand. Die apparaten hebben ook een app. En zijn dus verbonden
met de buitenwereld. Weet je nog wat ik daarover schreef in de vorige blog? Die
apparaten zijn kwetsbaar. Als jij er met je app bij kunt, dan kan iemand anders
dat in potentie ook. Handig voor inbrekers, zo’n stofzuiger die het huis voor
ze in kaart brengt en alvast toont wat er te halen valt. En die tandenborstel
is misschien leuk speelgoed voor badkamergluurders.
Het
is enigszins geruststellend dat dergelijke apparaten in ieder geval een
basisbeveiliging hebben: je hebt een account met een wachtwoord nodig. Daarna
wordt het allemaal wat vager. Multifactorauthenticatie zou wenselijk zijn, maar
is lang niet altijd gedocumenteerd. Toegang tot de camera en eventuele
communicatiefuncties zou apart afgeschermd moeten worden. En terzijde: waarom
zou je überhaupt moeten willen videobellen via je stofzuiger? Over
Zweckentfremdung gesproken!
En in de grote boze buitenwereld …
- signaleert de AIVD een toename van insider risk.
- ging de Belgische belastingdienst op zwart na een cyberaanval.
- ging er vorige week wel meer op zwart, wereldwijd.
- adviseert de overheid vanuit privacy-oogpunt om een andere browser dan Microsoft Edge te gebruiken.
- werken veel alarmknoppen voor ouderen straks niet meer.
- snapte jij natuurlijk al lang dat je het wachtwoord van je bank-account beter niet met AI kunt delen.
- vraagt ransomware om een snelle reactie (al is preventie natuurlijk vele malen beter).
- heb je ook thuis een back-upstrategie nodig (helaas herbergt het artikel een irritante hoeveelheid reclame).
- bedreigen ransomware-bendes nu ook families van werknemers van hun slachtoffers. En ze gebruiken de AI van het gehackte bedrijf.
- begint een Zwitsers bastion scheuren te vertonen. (zonder account niet volledig te lezen, maar wel een groot stuk)
- roofden (waarschijnlijk) de Noord-Koreanen ruim zes miljard dollar aan cryptovaluta.
- kunnen inwoners van de EU en het VK bezwaar maken tegen AI-training door Meta met hun data.
