vrijdag 17 april 2026

Leonardo & Koekiemonster

Foto: auteur

Lang geleden, ergens in de jaren tachtig van de vorige eeuw, was ik met mijn ouders op vakantie in Italië. We bezochten er veel plaatsen, waaronder Padua. Daar wilden we een eeuwenoud universiteitsgebouw bezichtigen, maar het ging net op slot. De vriendelijke sleutelbewaarder gebaarde dat we hem wel mochten vergezellen op zijn sluitronde. En zo kwam het dat we even later voor het spreekgestoelte van Leonardo da Vinci stonden.

Ben jij ook wel eens ergens geweest waar het voelde alsof je daar niet mocht zijn, maar dat het wel een magisch moment was? Dat had ik toen, en dat had ik deze week weer, toen ik op kantoor een kopje theewater wilde tappen. De automaat toonde een rode streep, geen goed teken. Op het scherm stonden niet de gebruikelijke opties voor de gekste soorten koffie, maar keuzemogelijkheden als “op afstand bediende maatregelen” en “ingrediëntenbeheer”. En linksboven stond het belangrijkste: “machinebeheerder”. Met daarnaast een “log uit”-icoontje. We waren dus ingelogd als beheerder.

Laat me even speculeren over wat hier gebeurd zou kunnen zijn. De automaat had een storing, getuige het rode licht (bij de automaat ernaast gloeide die streep wit). De onderhoudsmonteur was erbij gehaald, maar kon de storing niet meteen verhelpen. Het leek trouwens even alsof er alleen van alles moest worden bijgevuld, maar er was meer aan de hand; de onderste melding op het scherm luidde weliswaar “middelste molen leeg”, maar die bak zat toch echt barstensvol koffiebonen. Dus die monteur moet weggegaan zijn om onderdelen te halen en had verzuimd om uit te loggen.

Collega’s uit mijn overleg stonden er glunderend naar te kijken. Dat je nou net tegen zoiets aanliep terwijl je een security officer te gast had, dat was toch wel mooi. Dat zie ik wel vaker, dat mensen besmuikt lachen bij zoiets, en een plaatsvervangende schaamte voelen – iemand heeft zich niet aan de regels gehouden en een security officer heeft hem op heterdaad betrapt. Oei, nu zwaait er wat!

Koffieautomaten vallen ruim buiten mijn jurisdictie, maar ik kan dit voorbeeld natuurlijk wel aangrijpen om het algemene probleem voor het voetlicht te brengen. En dat is niet zozeer dat mensen wel eens vergeten hun werkplek te vergrendelen – dat snap je zelf ook wel – maar meer het algemene beeld dat security niet altijd top of mind is. Terwijl dat wel zou moeten.

Laatst zat ik in een gesprek over AI. Het ging erover dat je in je vraagstelling geen persoonsgegevens mag meegeven; dat je dus bijvoorbeeld niet een complete brief erin mag stoppen met het verzoek die te analyseren. Een manager vertelde dat een van zijn medewerkers naar hem toe was gekomen met een briljant idee: “Ik vraag AI gewoon om de persoonsgegevens er eerst uit te halen!” De medewerker werd heengezonden met de opdracht om eens héél goed na te denken over wat hij net had gezegd. Hopelijk is hij inmiddels tot het inzicht gekomen dat je niet aan Koekiemonster moet vragen om de koekjes veilig op te bergen voordat hij de koekjestrommel gaat afwassen.

Kijk, dat je niet mijn beroepsdeformatie hebt en over bijna alles in termen van risico’s denkt, dat snap ik. Maar een bepaald niveau van basishygiëne mag ik toch wel verwachten, of niet soms? Je hoeft geen Leonardo te zijn, maar wees ook geen Koekiemonster. 


En in de grote boze buitenwereld …