Security (b)log: rtfm

vrijdag 21 juni 2024

Explosief

Afbeelding via Pixabay

Boem! Een harde knal verscheurde de stilte in de woonkamer. Mijn vrouw, die daar alleen was, keek geschrokken om zich heen. Wat wás dat? Een paar tellen later hoorde ze geklater. Haar ogen volgden haar oren en vonden de bron van het geluid. Toen riep ze naar boven, met krachtige urgentie in haar stem: “Stop met wat je doet en kom nú helpen!”

Vijf hartslagen later zag ik roze vloeistof uit de vitrinekast druipen. Daar, in die kast, zijn we enkele jaren geleden een bescheiden verzameling Mooie Flessen begonnen, toen ik de kinderen op vakantie in Zuid-Frankrijk wees op een fles wijn waarop de gendarme van Saint-Tropez was afgebeeld – een hectische filmrol van de Franse komiek Louis de Funès uit mijn jeugd (nou ja, de film zelf is ouder dan ik, maar ik heb vroeger diverse films met deze acteur gezien – kent u Fantomâs nog?). Ondanks dat ik geen alcoholische dranken lust, kreeg ik die fles cadeau van mijn zoon, omdat hij de sentimentele waarde snapte. Sinds een recent verblijf in Kroatië staat er ook een mooie fles wodka van Old Pilots, versierd met luchtvaartsymbolen – die hebben we gekocht voor mijn zoon, de aanstormende piloot.

Mijn dochter deed een poosje geleden ook een duit in het zakje. Ze was met school naar Spanje geweest en had een flesje met felroze inhoud meegebracht. Voor in de vitrinekast. En dat flesje was dus ontploft. Nou ja, ontploft – de dop was eraf gesprongen en op een centimeter of twee na was alle inhoud eruit gelopen. Let wel: het flesje stond nog rechtop. De vloeistof zocht zijn weg naar lagen gelegen delen van de kast. Gewapend met hand- en poetsdoeken gingen we het goedje te lijf. Ik moest zelfs nog een kastdeurtje losschroeven om overal bij te kunnen. Uiteindelijk bleef de schade beperkt tot die ene vervormde schroefdop. Wat was hier in hemelsnaam gebeurd?

Op het flesje van 250 ml staat kombucha. Wikipedia zegt hierover, onder het lemma komboecha: “een drankje dat ontstaat uit fermentatie van gezoete thee door azijnzuurbacteriën- en gistculturen”. En op het etiket lees ik dat je het spul “altijd in de koelkast” moet bewaren, tussen de twee en acht graden. Dat zijn omstandigheden die onze vitrine niet kan waarmaken. En dus ontwaakten die bacteriën, spanden samen met de gist en vormden gas. Totdat de druk een kleine twee maanden later teveel werd voor die arme schroefdop, die maar één uitweg zag: omhoog. En vervolgens is zo’n beetje alle inhoud uit het flesje geborreld.

Een paar blogs geleden pleitte ik voor het lezen van handleidingen. Daar wil ik nu graag etiketten aan toevoegen. Hoewel ik me afvraag of dat geholpen zou hebben. Als je toch niet van plan bent om iets te consumeren, waarom zou je het dan koelen? En als ik de ingrediëntenlijst al had gelezen, zou ik me dan gerealiseerd hebben dat ik iets explosiefs in handen had? Ik denk het niet. Achteraf ben ik dan ook verbaasd dat het spul überhaupt verkocht mag worden, of dat er niet op z’n minst een duidelijke waarschuwing op het etiket prijkt. Het goedje schijnt overigens ook omstreden te zijn vanwege onbewezen gezondheidsvoordelen. Sterker nog, er kunnen zelfs heel gevaarlijke schimmels in het drankje voorkomen. Misschien is het maar goed dat het spul nu weg is. Het lege flesje staat trouwens wel weer in de vitrine, als herinnering aan het schoolreisje én aan de ontploffing.

Soms is het handig om handleidingen en instructies te doseren, omdat het anders overweldigend kan zijn. Deze week zag ik daar een slim voorbeeld van. Ik neem sinds kort een nieuwe dienst af van een bedrijf. Na een paar dagen stuurden ze me een mailtje met de strekking: beveilig uw account optimaal, zet tweefactorauthenticatie (2FA) aan. Dat doen ze goed. Zo helpen ze mensen die geen handleidingen en etiketten lezen toch een stapje vooruit. Overigens had ik 2FA al aangezet zodra ik zag dat ze dat ondersteunen. Heb jij het ook overal waar dat kan aan staan? Het beschermt je als ooit een van je wachtwoorden mocht uitlekken, bijvoorbeeld door een hack bij een organisatie waar je een account hebt. Zonder 2FA ben je dan het haasje, en als je hetzelfde wachtwoord ook nog elders zonder 2FA gebruikt (foei), dan moet je die wachtwoorden als een haas wijzigen.

Ik heb het al vaker gezegd: gebruik een wachtwoordmanager, waarin je niet alleen je wachtwoorden opslaat, maar die je ook wachtwoorden laat genereren. Minimaal twaalf posities lang, en omdat je die wachtwoorden toch zelden zelf hoeft in te typen, is vijftien nog beter. Zelfs het beste wachtwoord is niet bestand is tegen een hack bij een organisatie die jouw wachtwoord niet goed beveiligt; daarom zet je overal waar dat kan 2FA aan.

En in de grote boze buitenwereld …

vrijdag 17 mei 2024

Willie Wortel

Afbeelding via Pixabay

Willie Wortel is een kraanvogel naar mijn hart. Hij kan op commando een geniaal apparaat uitvinden, of hij heeft nog ergens iets liggen wat toevallig van pas komt in een van de vele stripavonturen waarin hij mag optreden. Ze blinken altijd uit in zowel eenvoud als doeltreffendheid en alle uitvindingen hebben één ding gemeen: in de echte wereld zouden ze niet kunnen bestaan.

Donald Duck is een heel andere vogel. De eend is liever lui dan moe, impulsief, opvliegend. Niet bepaald iemand die eerst eens de handleiding leest als hij een nieuwe tv of zo koopt. Het komt nogal eens voor dat Donald bij Willie gaat shoppen. En terwijl Willie geduldig wil uitleggen hoe iets werkt, vliegt Donald er al mee door de deur, want hij weet het allemaal wel. Soms roept Willie hem nog na dat het apparaat nog niet helemaal af is, of dat het bijwerkingen heeft. Verderop in het stripverhaal betaalt Donald steevast de prijs voor zijn eigenwijsheid.

Ikzelf houd er niet van als mensen zomaar wat op knopjes drukken zonder te weten waar die voor dienen, in de hoop dat het apparaat dan doet wat ze willen. Hoe complexer het apparaat is, hoe meer er daardoor fout kan gaan, of hoe verder je wegzinkt in het moeras van de verkeerde instellingen. Ik ben dus zo iemand die nog handleidingen leest. Toegegeven, niet bij élk apparaat; onze nieuwe citruspers kreeg ik heus wel aan de praat zonder eerst in het boekje te kijken. Dat zat er overigens nog wel bij; tegenwoordig krijg je – omdat toch niemand de handleiding leest en al dat drukwerk een boel geld kost – hooguit nog een snelle-startgids en een QR-code voor de uitgebreide handleiding.

Computers, apps en het internet hebben geen handleidingen. Die zijn vervangen door helpfuncties. Als je beseft, dat je er niet uit komt, dan kun je die raadplegen. Soms kun je ze oproepen door op F1 te drukken, soms moet je een FAQ raadplegen, en anders moet je maar googelen. Maar al die dingen ben je dus al aan het gebruiken voordat je er een letter over hebt gelezen. Enerzijds mooi dat veel spullen dermate intuïtief werken dat dit kan, anderzijds lastig voor iemand die iets meer wil dan de basisinstellingen.

Dat het vaak bepaald niet veilig is om iets zomaar aan te zetten of alle regelaars naar maximaal te draaien, toont Donald keer op keer aan. In plaats van de wereld te redden, brengt hij haar vaak genoeg aan de rand van de afgrond. Gelukkig weten de verstandige neefjes Kwik, Kwek en Kwak het tij altijd op het nippertje te keren. Die hebben wél een handleiding: het Grote Woudlopershandboek, de pocket waar gewoon alles in staat.

In een veilige wereld heeft iedereen de handleiding gelezen voordat hij ergens aan begint. Ik weet ook wel dat dit een utopie is. Maar dat betekent wel dat er mensen in auto’s rijden zonder te weten hoe het licht aan moet, dat ergens een airco verwarmt in plaats van koelt of dat je gefrustreerd raakt omdat het je niet lukt om je smartspeaker aan de praat te krijgen. En daar wordt de wereld minder veilig van: verkeersongelukken, hitteberoertes en hackers liggen op de loer. Misschien vind je dat wat vergezocht, maar hé, ik word betaald om doem te denken en ben dus altijd op zoek naar wat er mis zou kunnen gaan. Relativeren komt daarna wel, als anderen hoopvol zeggen dat het toch niet zo’n vaart zal lopen.

Regelmatig wandelen er eenden over de plaatselijke fietspaden – echte eenden, geen stripfiguren. Als je komt aanfietsen, waggelen ze steevast de verkeerde kant op: ze steken het pad over in de richting waar jij een paar seconden later langsfietst. Ik wil maar zeggen: het zijn niet de slimste beesten. Met kraanvogels heb ik geen ervaring, maar als we Willie als voorbeeld nemen, dan zouden die wel eens heel wat slimmer kunnen zijn. Misschien dat ik daarom nog nooit een exemplaar op het fietspad ben tegengekomen.

Moraal van het verhaal: als je zelf meer een Donald Duck bent, luister dan naar wat de Willie Wortels in je omgeving te vertellen hebben. Ben je daarentegen zelf een Willie Wortel, kijk dan goed wat de Donald Ducks van deze wereld écht nodig hebben, en bied daar een (uiteraard veilige) oplossing voor.

Je las zojuist de vijfhonderdste Security (b)log.