 |
| Afbeelding via Pixabay |
Sommige verpleeghuizen gebruiken gezichtsherkenning om dementerende ouderen binnen te houden, berichtte het NOS Journaal een paar maanden geleden. Omdat ik altijd ‘aan’ sta als het om mogelijke onderwerpen voor deze blog gaat, heb ik dat toen genoteerd. En nu kom ik er eindelijk aan toe om uit te leggen waarom die rapportage mijn aandacht trok.
Gezichtsherkenning
is een vorm van biometrie, net als bijvoorbeeld een vingerafdrukscan of
stemherkenning. Biometrie betekent zoveel als ‘het meten van biologische
kenmerken’. De techniek is gebaseerd op het feit dat ieder mens een aantal
unieke kenmerken bezit. Op basis daarvan kun je iemand identificeren. En ter
geruststelling: bij het toepassen van biometrie wordt niet je complete
vingerafdruk of een foto van je gezicht opgeslagen. In plaats daarvan worden
enkele specifieke eigenschappen vastgelegd, zoals de afstand tussen je ogen en
andere verhoudingen. Bij het controleren of je ergens toegang hebt, wordt via
een camera of scanner gecontroleerd of die eigenschappen terug te vinden zijn.
Daarom werkt de vingerafdrukscan op je telefoon opeens minder goed als je flink
aan het klussen bent geweest: je vinger is dan dermate opgeruwd dat de match
niet kan worden gemaakt.
We
gebruiken biometrie dus om ergens toegang toe te krijgen. Niet om géén toegang
te krijgen. Maar dat is nou precies wat die verpleeghuizen wél doen. De
buitendeur staat er gewoon open, maar als de camera iemand ziet aankomen die
niet naar buiten mag omdat dat niet veilig is voor hem of haar, dan gaat de
deur op slot. De verpleeghuizen vinden het geweldig: "Anders moeten we
voor alle bewoners de deuren gesloten houden. Nu draaien we dat om: de deuren
zijn open."
En
wat als een gewiekste bewoner een snor opplakt, schoot het meteen door mijn
hoofd. Of een zonnebril opzet. Grote kans dat hij dan niet wordt herkend en
alsnog vrolijk naar buiten loopt. Nu weet ik niet of gewiekst en dement kunnen
samengaan, maar ja, ik ben het aan mijn stand verplicht om ervan uit te gaan
dat dingen mis kunnen gaan. Edward Murphy is mijn rolmodel (je weet wel, die
van die wet: alles wat fout kán gaan, zál fout gaan).
Wat
we daar zien, is biometrie op z’n kop. Waarom wordt biometrie niet op de
gebruikelijke manier toegepast? Iedereen die naar buiten mag, staat in het
systeem. Wordt hij of zij herkend, dan zwaait de deur open. Komt iemand
aansloffen die niet naar buiten mag en dus niet in het systeem staat, dan
blijft de deur dicht. Je moet dan van goeden huize komen om het systeem te
foppen.
Voordat
die verpleeghuizen overstapten op biometrie, gebruikten ze polsbandjes of
sensoren in de sloffen van hun cliënten. Ook toen al werkten ze met open
deuren, die voor sommigen op slot gingen. Maar daar kon je natuurlijk
gemakkelijk omheen werken: sloffen uit en hoppa, je stond buiten. En een beetje
gefrummel aan zo’n polsbandje bleek ook al te werken. Overigens heeft de
overstap naar biometrie een dubbel gezicht: enerzijds werkt een voor iedereen
zichtbaar bandje stigmatiserend, anderzijds maakt de nauwelijks zichtbare
biometrie het lastig om in verzet te komen – een recht dat óók dementerenden
hebben.
Een
verpleeghuis is geen gevangenis. Alleen bewoners, waarvoor het vanwege hun
staat niet veilig is om alleen naar buiten te gaan, worden – met toestemming
van henzelf of hun vertegenwoordiger – binnengehouden. Bezoekers zijn welkom en
moeten vrijelijk in en uit kunnen lopen. Open deuren geven een ontspannen
gevoel, en dragen daarmee bij aan een waardig bestaan. Vanuit die invalshoek
begrijp ik de omgekeerde werkwijze, en ik kan me voorstellen dat er niet heel
veel cliënten zullen zijn die het systeem weten te hacken. Voor de meeste
andere toepassing houd ik echter graag vast aan biometrie zoals zij bedoeld is.
En in de grote boze buitenwereld …
- kijk je straks op het vergrendelscherm van je Samsung-telefoons naar advertenties waarin je zelf voorkomt.
- zijn de nieuwe beveiligde DM’s van Twitter/X niet echt veilig.
- heeft Microsoft toch niet de mail van het Internationaal Strafhof uitgezet, zegt Microsoft.
- vallen cybercriminelen ook wel eens hun soortgenoten aan.
- moet je oppassen voor valse versies van Zoom (en soortgelijke programmatuur).
- willen AI-bedrijven te snel vooruit, ten koste van onze veiligheid.
- bespioneerden Facebook en Instagram je op je Android-telefoon.
- lees je hier nog veel meer over hoe je werd bespioneerd.
- waarschuwt dit filmpje voor deepfakes.
