 |
| Foto van auteur |
Onze zonnepanelen hebben op deze koude ochtend de structuur van aardappelgratin. Ik weet ook niet wat de natuur hiermee beoogt, maar het ziet eruit als het werk van een ijskunstenaar. Ondertussen rekt de zon zich uit; tien minuten geleden is ze ontwaakt, ik zie haar rode gloed weerkaatsen in de ramen van huizen een straat verderop. Straks zullen haar stralen de zonnepanelen doen smelten (althans, het ijs dat erop ligt) en dan kan de productie beginnen.
Aan
de slimme meter hangt sinds kort zo’n kastje dat de actuele meetgegevens
doorseint naar een app op mijn telefoon. Daardoor kan ik (bijna) real-time zien
hoeveel stroom hier in huis wordt verbruikt. We zijn alvast flink aan het
oefenen om zoveel mogelijk van onze eigen zonnestroom te verbruiken: “Kan de
wasmachine al aan?”, klinkt het dan door het huis. We kijken dan naar de
actuele opbrengst, maar ook naar de zonverwachting op de korte termijn. Want
als de wasmachine nu aangaat en over vijf minuten schuift er een dikke donkere
wolk voor de zon, dan heb je nog niks. Waarbij je overigens wel moet bedenken
dat zo’n apparaat niet continu veel stroom verbruikt, maar vooral bij het
verwarmen van het water. Met een beetje geluk kan ik op een zonnige winterdag
al quitte spelen. Dat belooft wat voor de zomer.
Voor
de energiehuishouding van ons huis ziet het er dus rooskleurig uit. Zoom je
echter uit naar het niveau van Nederland, dan zie je een veel pessimistischer
beeld: we zitten in een heuse energiecrisis. Er zijn berichten over bedrijven
die niet kunnen worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Niet omdat er
onvoldoende elektriciteit wordt opgewekt, maar omdat het netwerk het niet
aankan – er treedt netcongestie op, zoals dat heet. Gek genoeg kent dat
fenomeen twee tegenstrijdige oorzaken: enerzijds de grote vraag naar stroom,
bijvoorbeeld doordat bedrijven overstappen van gas naar elektriciteit, en
anderzijds juist het grote aanbod door al die zonnepanelen en windparken. Zie
het maar als een overvolle snelweg: als daar een file op staat, dan kun je er
ook niet op of af.
Ons
datacenter heeft een kloeke noodstroomvoorziening. Als de netspanning wegvalt,
dan nemen accu’s het naadloos over, lang genoeg voor het dieselaggregaat om op
stoom te komen. Zolang er diesel is, blijft het datacenter werken.
Netbeheerders voorspellen dat de stroom in de toekomst vaker zal uitvallen. Dan
boffen we maar met dat eigen energiegebouw. Maar deze voorziening is natuurlijk
niet bedoeld als remedie tegen netcongestie. In de drie-eenheid van de
informatiebeveiliging – beschikbaarheid, integriteit, vertrouwelijkheid – is
dit een maatregel om de beschikbaarheid van de dienstverlening te waarborgen,
maar het was nooit bedoeld als energiecentrale voor permanent gebruik.
Datacenters
zijn berucht om hun stroomverbruik. Stampende computerchips verbruiken stroom
en produceren warmte, die dan weer weggekoeld moet worden omdat ze het niet
graag te warm hebben. Ondanks dat de meeste computerapparatuur in een
datacenter geen bewegende onderdelen bevat, heb je oordopjes nodig als je er
naar binnen gaat. In elk apparaat zit wel een
ventilatortje, en dan is er natuurlijk nog een grote installatie om al
die uitgeblazen warmte af te voeren. Vooral de megadatacenters van de
tech-reuzen, zoals Google en Apple, staan bekend om hun enorme energierekening.
Wij slaan onze foto’s allang niet meer op onze telefoons op, maar in de cloud;
in die datacenters dus. En al die miljoenen foto’s van de complete
wereldbevolking vreten heel wat energie.
Kunstmatige
intelligentie is een vrij nieuwe energieslurper. Met enige gêne stelde ik de
volgende vraag aan ChatGPT: “Hoeveel energie heeft het beantwoorden van deze
vraag gekost?” Omdat het een eenvoudige vraag was schatte hij het verbruik
tussen de 0,1 en 1 Wh (wattuur). Omdat hij ook wel snapt* dat ik daar geen
voorstelling bij heb, gaf hij er voorbeelden bij: met 0,1 Wh kun je een
LED-lamp van 10 W 36 seconden laten branden, 1 Wh is goed voor 1 minuut YouTube
op je telefoon. Worden de vragen ingewikkelder dan de mijne, dan stijgt het
energieverbruik tot het tienvoudige, schat ChatGPT. Voor een moeilijke vraag
moet je tien minuten YouTube inleveren, wil je het een beetje energieneutraal
houden.
Ik
herinner me nog de autoloze zondagen uit mijn jeugd. Vanwege de oliecrisis was
het op tien zondagen stil op straat. Probeer je eens voor te stellen dat je,
vanwege de netcongestie, op bepaalde momenten niet kunt internetten,
bijvoorbeeld omdat het nabijgelegen industrieterrein die stroom dringender
nodig heeft dan jij. Of dat de netbeheerder je op bepaalde tijdstippen
aanspoort om de wasmachine, de wasdroger én de vaatwasser aan te zetten omdat
ze de opgewekte energie anders niet kwijt kunnen. Of dat ze dat zelf op afstand
doen.
De zonnepanelen
zijn inmiddels ontdooid en leveren een bescheiden hoeveelheid elektriciteit. De
wasmachine draait, waardoor we netto stroom verbruiken. We zijn nog niet zo ver
dat we het huishouden volledig afstemmen op het weer. En dat kan ook niet in
Nederland. Niet zolang er geen efficiënte, betaalbare accu’s zijn.
*)
ChatGPT en zijn collega’s “snappen” helemaal niks van wat ze uitkramen, maar je
snapt hoe ik het bedoel.
En in de grote boze buitenwereld …
- was de Chinese AI DeepSeek slecht beveiligd.
- ligt DeepSeek onder vuur van Europese privacy-autoriteiten.
- kon je ChatGPT om de tuin leiden met een historisch perspectief.
- is AI-geletterdheid voortaan verplicht als je AI ontwikkelt of in je organisatie gebruikt.
- speelt insider threat ook bij musea.
- rekent dit artikel voor hoe ernstig het ransomwareprobleem vorig jaar was.
- schreef een politieman een proefschrift over ransomware.
- leidt slechts een klein percentage van alle Europese privacyklachten tot een boete.
- was weer eens een internationale politie-coalitie succesvol.
