 |
| Afbeelding via Pixabay |
Het
was zo’n verregende donderdagochtend waarop je zelf voor de lichtpuntjes moet
zorgen. Nou, dat kon, want ik was op weg om een bijzondere presentatie te
geven. Onze personeelsmensen hadden de jaarlijkse Girls Day georganiseerd, voor
14- en 15-jarige meisjes van de naastgelegen middelbare school. Ik was de
eerste mannelijke (en misschien ook wel de oudste) spreker in de geschiedenis
van Girls Day. Eén ding was duidelijk: ik moest hier niet aankomen met een verhaal
over hoe wij beveiliging plegen. Mijn verhaal moest over die meiden gaan.
Ik
wilde de leerlingen iets laten zien over hun digitale voetafdruk. En dus vroeg
ik een paar weken geleden de deelnemerslijst op en googelde de namen. Je had hun
gezichten moeten zien toen ik dat vertelde! Grote ogen, angstige blikken
uitwisselend met hun vriendinnen. Ik vertelde er meteen bij dat ik geen namen
ging noemen en dat ik niks herkenbaars op het scherm zou zetten. Dat stelde ze
enigszins gerust. Maar ik had wel hun volle aandacht.
Mijn
zoektocht leverde aanvankelijk een vrij onschuldige oogst op: er zaten de
nodige sportieve meisjes tussen, variërend van turnsters tot amazones (compleet
met de naam van het paard). Van meer dan de helft was op deze manier niets te
vinden. Een bepaald meisje gaf echter meer prijs. Ze had namelijk – waarschijnlijk
onbedoeld – haar presentaties voor de driehoeksgesprekken openbaar gemaakt
(driehoeksgesprekken zijn de moderne vorm van de ouderavond, waarbij de mentor,
de ouders én de leerling om tafel zitten en de leerling zelf vertelt hoe het
gaat). En zo weet ik dat deze leerling wel eens wat motivatie mist (tja, wie
niet), op verschillende basisscholen heeft gezeten (iemand achterin de zaal
haalde opgelucht adem: dit ben ik niet!), een klik heeft met docent X maar
diens vak wel lastig vindt en de schoolfeesten leuk vindt. En nog een paar
zaken die ik heb weggelaten omdat ze te persoonlijk zijn.
Deze
leerlinge wilde waarschijnlijk niet de 13-in-een-dozijn Powerpointpresentatie
geven, maar iets flitsenders. Dan kom je al gauw uit bij Prezi, waarmee je een
heel dynamisch verhaal kunt maken. Alleen is het wel zo dat al je presentaties
openbaar zijn als je de gratis versie gebruikt. Oeps. En oh ja, de match tussen
docent X en het lastige vak kon ik maken doordat op de site van de school een
lijst van alle docenten staat.
Dat
ook andere mensen (vaak onbedoeld) informatie over jou prijsgeven, kon ik
aantonen met Instagram. Ook daar zocht ik de namen op. Eén daarvan kwam drie
keer voor. Welk account was van de leerling op mijn lijst? Ik doorzocht de
lijsten met volgers en trof bij het tweede account een naam aan die ook op mijn
namenlijst stond. Bingo! Vervolgens ging ik eens beter naar de volgers van dat
account kijken. Daar stond een bedrijfsnaam tussen, die ook de achternaam van
het meisje bevatte (fictief voorbeeld: Ballonkoning Jansen). Je mag dan gerust
concluderen dat dit de vader of moeder van de leerlinge is. In de bio van dat
bedrijfsaccount stonden ook de straat- en plaatsnaam genoemd. Maar geen
huisnummer. Het was het soort bedrijf waarvan je kunt vermoeden dat het aan
huis gevestigd is. Als ik dat bedrijf kon vinden, dan wist ik waar dit meisje
woonde.
Met
Google Streetview kun je virtueel door een straat wandelen. En de huizen
bekijken. Toen ik voor de tweede keer door de bewuste straat liep en goed om me
heen keek, had ik beet: bij een huis zag ik iets dat een duidelijke verwijzing naar
het bedrijf was (in het fictieve voorbeeld zou er een ballonboog bij de
voordeur hebben gestaan). Ik zei tegen de zaal: “Als de letters in je postcode
AL zijn, dan gaat dit over jou”. Het bleef ijzig stil.
Nou
en, denk je misschien. Maar bedenk: ik ben een van de good guys. Er loopt
genoeg gespuis rond dat maar wat graag willen weten waar zo’n meisje woont. Met
mijn kleine vingeroefening heb ik laten zien dat de oplossing vaak uit meerdere
puzzelstukjes bestaat, die je op verschillende plekken kunt vinden. Ik heb mijn
gehoor ook voorgehouden dat ik op dit gebied slechts een amateur ben, en met dit filmpje liet
ik zien hoe anderen, die dit een beetje professioneel aanpakken, nog veel meer
over je te weten kunnen komen.
De
namenlijst heb ik uiteraard weggegooid. Wat blijft is de herinnering aan een
bijzondere ochtend waarin ik een aantal jonge mensen hopelijk aan het denken
heb gezet.
En in de grote boze buitenwereld …
- heeft de zorg een raamwerk voor red teaming ontwikkeld.
- waarschuwde Apple inwoners in bijna de helft van alle landen over een geavanceerde spyware-aanval.
- kaapten hackers een tv-zender.
- kon iedereen lange tijd de afmeldcodes van duizenden alarmsystemen opvragen.
- voert Rusland een grote desinformatiecampagne om de Amerikaanse steun voor Oekraïne te ondergraven.
- jatten de Russen bovendien mail van de Amerikaanse overheid.
- hackt China ondertussen de Amerikaanse infrastructuur.
- lopen gebruikers van een meerdere types NAS van D-Link het risico dat kwaadwillenden inbreken.
- browse je bepaald niet privé in een incognitovenster van Google.
- is het altijd lastig als hardware een kwetsbaarheid bevat.
- is ransomware soms niet meer dan een potje blufpoker.
- ontstaan veel datalekken door cyberaanvallen.
- kun je nu gemakkelijk checken of je écht een medewerker van de bank aan de telefoon hebt.
