Uitgeweken

Afbeelding via Pixabay

Aan boord van vlucht KL1540 van Alicante naar Amsterdam werd gevraagd of er een dokter aanwezig was. Even later liet de gezagvoerder weten dat het vliegtuig wegens een medisch noodgeval moest uitwijken naar Parijs.

En dan gaan de dingen opeens anders dan je gewend bent. De toon verandert van vriendelijk-zakelijk naar afgemeten-streng. De daling is voelbaar steiler dan normaal. Het cabinepersoneel krijgt de instructie om de stoelriemen en klaptafeltjes te checken “als daar tijd voor is”. Er is géén tijd meer om afval met een karretje op te halen. Eenmaal aan de grond sta je binnen de kortste keren op een parkeerplek en komen de hulpdiensten.

Nadat alles rondom de patiënt geregeld is, wil je weer zo snel mogelijk terug naar de normale situatie: door naar Amsterdam. Daarvoor moest de captain “de nodige telefoontjes plegen”, bijvoorbeeld om bij te tanken en om te regelen dat hij er op Schiphol op een heel andere tijd toch tussen kon. Hij liet ook weten ervoor gekozen te hebben om geen extra catering te bestellen, want dat zou extra tijd kosten. Hij nam wel nog even de tijd om door het vliegtuig te lopen om eventuele vragen te beantwoorden.

In de IT moet je ook wel eens uitwijken. Dan werkt iets in je ene datacenter niet meer, maar nog wel in het andere; het is dan dubbel uitgevoerd, zoals we dat zo mooi noemen. Uitwijk is er in verschillende smaken. Bij sommige systemen gaat dat helemaal vanzelf en merken de gebruikers er niets van. Het systeem heeft zelf in de gaten dat iets niet klopt en schakelt over ‘naar de andere kant’. In andere gevallen moeten beheerders signaleren dat het niet goed gaat en de boel handmatig overzetten. En tja, helaas is er niet voor alle situaties een mogelijkheid om uit te wijken en moet je als gebruiker wachten tot het probleem is opgelost.

Net als in de luchtvaart wil je ook in de IT na een uitwijk weer zo snel mogelijk terug naar de normale situatie. Je moet vooraf bedenken hoe je dat doet, want vaak zijn er veel afhankelijkheden, waardoor je een bepaalde volgorde moet aanhouden. Je beschrijft de werkwijze in plannen en – heel belangrijk – je oefent regelmatig met die plannen. Enerzijds om het in de vingers te krijgen, anderzijds om fouten uit de plannen te halen. Die fouten kun je maar beter tijdens het oefenen tegenkomen dan in het echt.

Soms is er geen tijd om te oefenen, of eigenlijk: wordt er geen tijd voor gemaakt. Stel je eens voor dat piloten geen tijd krijgen om noodsituaties te oefenen. En dat er dan tijdens de start – een tamelijk cruciaal punt in de vlucht – een motor uitvalt. Je wilt liever niet dat de piloten elkaar dan vragend aankijken. Nee, ze horen routinematig (zeg maar: op de automatische piloot) de juiste handelingen uit te voeren. Die handelingen zijn van tevoren bedacht, beschreven en uitvoerig geoefend. Zodat het goed afloopt als het een keer fout gaat.

Maar het kan nog erger: dat er helemaal geen aandacht wordt besteed aan de continuïteit van een proces. Kijk, je mag gerust het weloverwogen besluit nemen dat dat niet hoeft, maar in de gevallen waar ik op doel, wordt er helemaal niet over het onderwerp nagedacht. Uit onwetendheid, machteloosheid, tijdgebrek, wie zal het zeggen. Misschien denk je nu aan de recente massale uitval bij AWS (de cloudservice van Amazon), maar kijk gerust ook eens rond in je eigen organisatie.

Vlucht KL1540 arriveerde twee uur later bedoeld op Schiphol. Geen al te groot probleem voor passagiers die Amsterdam als eindbestemming hadden. Er waren echter ook mensen aan boord die nog door moesten naar Kristiansand, in het zuiden van Noorwegen. Daar gaan niet heel veel vluchten heen. Ik vrees dat die passagiers moesten uitwijken naar een hotel.

 

En in de grote boze buitenwereld …

• AWS was dus een tijdje down en dat had grote impact.
• Sliepen sommige mensen ten gevolge van de AWS-storing rechtop in een heet bed.
• Mogen er best wat meer ICT-nerds in de Tweede Kamer.
• Roept de Britse regering bedrijven op om Chefsache te maken van cybersecurity.
• Moet je voor je nieuwsvoorziening maar niet teveel op AI leunen.
• Drongen hackers door tot een atoombommenfabriek.
• Krijgen opsporingsdiensten steeds meer interesse voor videodeurbellen.
• Installeert Microsoft stiekem Gaming Copilot op je pc.
• Kun je natuurlijk ook een kaartschudmachine hacken.