 |
| Afbeelding via Unsplash |
Ze waren naar de kerstmarkt in Duitsland geweest. Vlak voor hun school sloeg de bus rechtsaf. Wij fietsten er wenkbrauwfronsend achteraan. Waarom reed die grote touringcar in het donker deze smalle straat in, met een bocht waarin aan weerskanten auto’s geparkeerd stonden?
Al
snel bleek dat dit inderdaad geen goed idee was. De linkerkant van de langzaam
rijdende bus schampte een geparkeerde auto. De volgende auto werd zelfs een
stukje meegesleept. De chauffeur leek niets te merken, want hij bleef doorrijden,
centimeter voor centimeter. Hier moest een einde aan komen. Ik werkte me over
de stoep naar de voorkant van de bus, erop lettend dat ik niet tussen twee
geparkeerde auto’s terecht zou komen. Ik gebaarde en riep naar de chauffeur.
Aarzelend deed hij zijn raampje open. “U hebt twee auto’s geraakt,” zei ik. “Ik
sta helemaal vrij”, antwoordde hij verbaasd. “Nee, u hebt twee auto’s geraakt!”
Intussen klonk het ook van achteren uit de bus: “Chauffeur, u hebt iets
geraakt!” Uiteindelijk zette de chauffeur zijn bus toch maar op de handrem en
kwam hij poolshoogte nemen.
Hij
kon er niet meer omheen: er zat geen molecuul lucht tussen zijn bus en die
tweede auto. Ik zei hem dat we het al vreemd vonden dat een bus die straat in
reed. Weet je wat hij zei? “Ik had op Google Maps gekeken, daar stonden maar
aan één kant auto’s geparkeerd.” Alsof die satellietbeelden live zijn!
Ondertussen
was mijn vrouw gaan aanbellen bij iemand die ze daar kende en zo waren de
eigenaren van de beschadigde auto’s snel opgespoord. Een piepjong stel kwam
beteuterd de schade opnemen: beide auto’s waren van hen. Maar nu kon de
schademelding in ieder geval geregeld worden. Ondertussen diende het volgende
probleem zich aan: de bus stond behoorlijk klem. Dat kon alleen worden opgelost
door enkele geparkeerde auto’s te verplaatsen. De leerlingen, die hun
schoolreisje tweehonderd meter voor de eindbestemming zagen stranden, waren
inmiddels naar huis gestuurd. Een van hen, met een grote teddybeer achterop de
fiets, haalden we later nog in.
We
nemen allemaal wel eens een verkeerde afslag. Waar gehakt wordt, vallen
spaanders; fouten zijn menselijk. Waar het uiteindelijk om draait is hoe je
daarmee omgaat. Ontken je de fout glashard (“Ik sta helemaal vrij”), probeer je
het probleem in andermans schoenen te schuiven, of neem je je
verantwoordelijkheid?
Als
een bemanningslid van een vliegdekschip een stuk gereedschap verliest, dan kan
dat grote consequenties hebben: het kan worden opgezogen door een straalmotor
en die kan daar heel slecht tegen. Een verloren schroevendraaier kan daar
levens kosten. Als iemand iets kwijt is, dan moet hij dat terstond melden en
wordt de hele boel stilgelegd. Er wordt naarstig naar het verloren item gezocht.
En het belangrijkste: degene, die het incident heeft veroorzaakt, wordt
geprezen om zijn melding. Dus niet gestraft! Zo wordt het melden van fouten
gestimuleerd. Straf zou alleen maar leiden tot een drastische afname van de
bereidheid om een fout te melden.
We
zitten met z’n allen op een soort vliegdekschip. Een fout van één enkele
medewerker kan behoorlijk rampzalige gevolgen hebben. Denk aan een beheerder
die een configuratiefout maakt, of aan een medewerker die tóch op het linkje in
de phishing-mail heeft geklikt. Omdat ons vliegdekschip zo groot is, zijn er
nog veel meer ‘mogelijkheden’ om fouten te maken. In risicoanalyses besteden we
veel aandacht aan dit soort fouten, die niet worden veroorzaakt door een
kwaadwillende, maar door een collega die volledig te goeder trouw is. We noemen
dergelijke fouten ook wel ‘per-ongelukjes’.
Soms
kan een technische fout ertoe leiden dat we een collega diep in de ogen
krijgen. Er belandde een melding op mijn bureau over een medewerker die
geprobeerd had om iets te doen wat alarmbellen deed afgaan. Ik vroeg hem om
tekst en uitleg. Hij kwam met een best wel vreemd verhaal, maar ik kon het
verhaal wel bevestigd krijgen. De fout was bekend, aan de oplossing werd
gewerkt. Zo blijkt maar weer dat je altijd open moet staan voor
onwaarschijnlijke uitkomsten. Zodat je niet zelf de fout in gaat.
Foutje
gemaakt? Meld het. Zodat erger kan worden voorkomen en we ervan kunnen leren.
Prettige
feestdagen! De volgende Security (b)log verschijnt volgend jaar.
En in de grote boze buitenwereld …
- leest de browser-extensie van Urban VPN Proxy al je AI-chats.
- kun je via de Phishkraam van de overheid een nepbericht naar iemand sturen.
- kan zelfs een kladblok gevaarlijk zijn.
- is DigiD nu wel officieel kwetsbaar voor Amerikaanse nieuwsgierigheid.
- geldt hetzelfde voor Zivver.
- kun je bestanden met gevoelige persoonsgegevens natuurlijk ook gewoon zelf naar AI-websites uploaden.
- gaan miljoenen mensen een hete kerst tegemoet.
- kampt Cisco met een kwetsbaarheid.
- gaat je robotstofzuiger misschien wel voor China spioneren.
- kunnen aanvallers zich toegang tot jouw WhatsApp account verschaffen (als je daar onbedoeld aan meewerkt).
